Geschiedenis van het Zuidlaardermeer

Van ijstijd-uitslijping en veenontginning tot het beschermde natuurgebied van nu.

Ontstaan in de ijstijd

Het Zuidlaardermeer is zo'n 10.000 jaar geleden ontstaan toen het smeltwater van de laatste ijstijd een grote laagte achterliet tussen de Hondsrug en de Groningse klei. Die laagte liep langzaam vol met regen- en grondwater en raakte begroeid met riet, veen en loofbos.

Veen, vis en vervoer

In de middeleeuwen gebruikten boeren uit Zuidlaren, Noordlaren en Foxhol het meer voor visvangst en om turf te winnen. Rondom het meer werd op grote schaal veen afgegraven — je ziet de sporen nog steeds in de verkaveling van de weilanden. Via de aansluitende kanalen voer er eeuwenlang scheepvaart van Groningen naar Drenthe.

Van leveringsgebied naar natuurgebied

Tot ver in de twintigste eeuw gold het Zuidlaardermeer als productief land: er werd gevist, geschaatst, gevaren en gemaaid. Pas in de jaren '80 verschoof de focus naar natuurbeheer, en in 2009 werd het gebied officieel Natura 2000. Sindsdien werkt Het Groninger Landschap samen met Staatsbosbeheer aan het herstel van rietmoerassen en natte hooilanden.

Historische plekjes in de buurt

• Klooster Yesse (Essen) — verdwenen cisterciënzer klooster uit 1215, met zichtbare fundamenten.
• Hervormde kerk Noordlaren — romaanse kerk uit de twaalfde eeuw.
• De Groeve — oud veenkolonie-dorp aan de noordoever.
• Gasterse Duinen — stuifzand en heide, op fietsafstand van de westoever.

Alles op een rij